Hoe zorg je ervoor dat je loonkloof niet terugkomt?

Je loonkloofcijfer is een outcome: het eindpunt van talloze beslissingen over aanwerving, promotie, doorstroom, opleiding en uitstroom. Het cijfer toont dát er een kloof is, niet welke processen ze telkens opnieuw voeden. Corrigeer je enkel dat cijfer - door hier en daar lonen bij te passen - dan behandel je het symptoom, niet de oorzaak. De processen die de kloof creëerden, blijven ondertussen gewoon draaien. Het gevolg: volgend jaar is de kloof er opnieuw. Dat is dweilen met de kraan open. Elke symptoombestrijding kost handenvol geld. Wil je grip krijgen op je processen?

Procedurele rechtvaardigheid als hefboom

Wanneer is een proces goed genoeg?

Procedurele rechtvaardigheid kijkt niet of je eindcijfer toevallig klopt, maar of de weg ernaartoe deugt. Een procedure moet in grote lijnen aan drie criteria voldoen.

  1. Fair

    Ze hanteert voor iedereen dezelfde objectieve, genderneutrale criteria, ongeacht wie beslist. Dus niet: een aanvangsloon dat afhangt van onderhandelingskracht.

  2. Navolgbaar

    Je kan achteraf reconstrueren waarom een beslissing viel, en ze rechtzetten als ze fout blijkt. Dus niet: een merit increase zonder heldere criteria.

  3. Met inspraak

    Medewerkers kunnen hun perspectief inbrengen voor er beslist wordt, en dat weegt ook mee. Dus niet: een evaluatie waarvan de score al vastligt voor het gesprek begint.

Maar een procedure die fair is ontworpen, wordt niet automatisch zo ervaren.

Hoe je die perceptie meet? Via een fairnessanalyse.

Negen procesdimensies die je loonkloof voeden

De processen achter de loonkloof laten zich groeperen in negen dimensies. Samen bestrijken ze de volledige loopbaan, van de eerste sollicitatie tot het vertrek uit de organisatie. In elke dimensie kan ongelijkheid binnensluipen - en dus kan je in elke dimensie ook gericht bijsturen. Daarnaast verdienen de processen rond equal pay zelf en de impact op het sociaal overleg voortdurend aandacht.

  1. Instroom

    Wie je aanwerft, in welke functies en tegen welk aanvangsloon. Hier ontstaat de kloof vaak al vóór iemand aan de slag is, zeker wanneer inschaling afhangt van loonsverwachting in plaats van functiezwaarte.

  2. Uitstroom

    Wie de organisatie verlaat, wanneer en waarom. Selectieve uitstroom, bijvoorbeeld van vrouwen net vóór een leidinggevende rol, trekt de verhoudingen ongemerkt scheef.

  3. Performance

    Hoe je prestaties evalueert. Beoordelingscriteria die niet genderneutraal zijn, werken door in loon, bonus en promotie.

  4. Merit increases

    Op welke basis je loonsverhogingen toekent. Zonder heldere, objectieve criteria sluipt willekeur binnen.

  5. Verticale en horizontale mobiliteit

    Wie doorgroeit naar hogere niveaus (verticaal) en wie tussen functies of departementen beweegt (horizontaal). Ongelijke mobiliteit voedt zowel het glazen plafond als de onderwaardering van "vrouwelijke" functiedomeinen.

  6. Opleidingsmogelijkheden

    Wie toegang krijgt tot opleiding en ontwikkeling. Ongelijke toegang bepaalt mee wie later in aanmerking komt voor beter betaalde rollen.

  7. Onderbrekingen van de loopbaan

    Hoe je omgaat met deeltijds werk en loopbaanonderbrekingen, die vandaag nog vaker vrouwen treffen. Veralgemenende aannames over beschikbaarheid en opgebouwde ervaring vertalen zich hier snel in tragere loonprogressie.

  8. Total workforce strategy

    Hoe je je personeelsbestand strategisch samenstelt: vast en flexibel, de statuten arbeider en bediende, in- en outsourcing, werken met freelancers en verzelfstandiging van de managementlagen.

  9. Keuzearchitectuur

    Hoe je flexibele looncomponenten aanbiedt en kadert, zoals de keuzes binnen een cafetariaplan of de vorm waarin een bonus wordt uitgekeerd (cash, warranten, groepsverzekering, extralegale voordelen, …). Mannen en vrouwen maken die keuzes vaak verschillend, en de manier waarop je de opties presenteert - defaults, framing en informatie - stuurt dat gedrag mee. Zo bepaalt de keuzearchitectuur uiteindelijk mee hoe looncomponenten verdeeld raken.

Windmolen in opbouw met een kraan, van bovenaf

Prioriteren en herontwerpen

Van inzicht naar redesign

Negen dimensies tegelijk herontwerpen is niet realistisch. Je begint waar je met de minste inspanning de grootste impact boekt. Je loonkloofanalyse toont waar de kloof het grootst is, een procesanalyse toont waar ze ontstaat. Vaak is dat bij in- en uitstroom, maar je startpunt volgt uit jouw cijfers, niet uit een algemene regel.

Elk proces dat je aanpakt, vertaal je naar procedures en criteria die verankerd zijn in de pijlers van je peoplestrategie: een geactualiseerde jobarchitectuur voor talent, een corresponderende loonarchitectuur voor reward, en heldere promotiecriteria, objectief performance management en transparante toegang tot opleiding voor groei.

Wat vaak ontbreekt, is een uitzonderingsbeleid. Een tegenbod, een loon boven de vork, een demotie met loonbehoud: uitzonderingen zijn onvermijdelijk. Maar zonder regels over wanneer ze kunnen en hoe je ze uitfaseert, wordt elke uitzondering een bron van onverklaarde loonkloof.

Waarom Stratarius

Processen redesignen vraagt een multidisciplinaire aanpak

De processen achter de loonkloof aanpakken zit op het snijpunt van drie disciplines: data-analyse om te zien waar de kloof ontstaat, HR legal om de procedures genderneutraal en juridisch waterdicht te maken, en peoplestrategie om het geheel strategisch te verankeren. De meeste dienstverleners dekken slechts één van die disciplines af. Wij brengen de drie samen.

Neem vrijblijvend contact op

Draai de kraan dicht

Vertel ons waar je vandaag staat. In een intake brengen we samen in kaart welke processen je loonkloof voeden, en waar je met de minste inspanning de grootste impact boekt.

Vakgebied(en)
Kies een of meerdere

We verwerken je gegevens volgens ons privacybeleid (opent in een nieuw tabblad).

Van cijfer tot gesprek

Een herontwerp van je processen moet ook landen

Je loonkloofanalyse wijst aan welke processen je moet herontwerpen. Of dat herontwerp werkt, merk je pas bij je mensen: in hoe ze het ervaren, wat ze te weten komen over hun eigen loon en hoe het loongesprek verloopt.

  1. 01

    Doet je loonbeleid wat het belooft?

    Een loonkloofanalyse toetst of je lonen doen wat je beleid belooft. Wij vertrekken daarbij niet van een Excel, maar van je strategie: welke kenmerken van je mensen waardeer je écht, en zie je die terug in hun loon?

  2. 03

    Klopt je loonbeleid ook in de ervaring van je mensen?

    Een loonbeleid kan objectief correct zijn en toch als onfair aanvoelen. Wij brengen die perceptie in kaart en verbinden ze met je harde data, zodat je weet waar je moet bijsturen, waar je moet communiceren en waar je gerust kan zijn.

  3. 04

    Van een organisatiebreed cijfer naar het loon per medewerker

    Je medewerkers krijgen het recht om te weten hoe hun loon zich verhoudt tot dat van collega’s die gelijkwaardig werk doen. Wij vertalen je loonkloofanalyse naar het individuele niveau, zodat je voor elke medewerker een antwoord klaar hebt dat klopt en standhoudt.

  4. 05

    Het beste loonbeleid strandt bij een slecht gesprek

    Al je werk aan cijfers, processen en individuele transparantie komt samen in het gesprek over loon. Wij helpen je dat gesprek voor te bereiden, zodat het je beleid geloofwaardig maakt en draagvlak geeft.

Veelgestelde vragen

Waarom is Stratarius de aangewezen partner voor Equal Pay?

Met Stratarius combineren we expertise op het vlak van HR- en loonstrategie, compensation & benefits, HR legal én data-analyse. Door die unieke combinatie bieden we complete oplossingen voor elke uitdaging die je ervaart op het vlak van equal pay.

Wij helpen jou:

- Inzicht te krijgen in de gender pay gap

- Volledig compliant te zijn met de EU Pay Transparency Directive

- Op een heldere manier te rapporteren en communiceren naar jouw stakeholders

- Jouw organisatie rechtvaardiger te maken

Onze multidisciplinaire insteek zorgt ervoor dat we maatwerk kunnen leveren. En als organisatie heb je bij Stratarius één enkel aanspreekpunt van begin tot einde.

Waarom niet kiezen voor een pay equity tool?

Mede door de nakende EU Pay Transparency Directive schieten pay equity tools als paddenstoelen uit de grond. Denk aan Syndio, Trusaic, Pay Analytics (beqom), PIHR, Sysarb, Ravio en Compport.

Elk van deze tools lijkt tegemoet te komen aan de rapporteringseisen die de EU Pay Transparency Directive stelt. Toch is dat vaak niet zo. Een belangrijk kritiekpunt: ze gaan onvoldoende kritisch om met de variabelen die ze meenemen in de statistische analyse. Sommige tools laten gebruikers zelfs toe om vooraf te bepalen welke variabelen als 'problematisch' worden gelabeld — en dus uit de analyse gefilterd worden. Daardoor kan een pay gap softwarematig verdoezeld worden.

Alle mogelijke variabelen zomaar meenemen in de analyse is dus een slecht idee.

Kan je een concreet voorbeeld geven van een Equal Pay case?

Situatie: bij een productiebedrijf in de voedingsnijverheid vonden we binnen twee werknemerscategorieën een pay gap van meer dan 5% in het nadeel van vrouwen.

Analyse: op basis van een diepgaande, kwalitatieve analyse konden we vaststellen dat de pay gap te wijten was aan de periode — economische hoogconjunctuur in combinatie met krapte op de arbeidsmarkt — waarin bepaalde werknemers waren aangeworven. Zij trokken de gemiddelde pay gap omhoog. Van die werknemers waren op dat moment enkel nog mannen in dienst. Ten opzichte van het huidige loonbeleid waren een aantal mannen dus overbetaald.

Oplossing: de oplossing bestond er niet in om ook de vrouwelijke werknemers over te betalen — dat zou historische situaties nooit rechttrekken. Ons advies leidde ertoe dat de organisatie de loonkloof kon verklaren op basis van objectieve, genderneutrale criteria, zonder financieel te moeten bijsturen én volledig in lijn met de EU Pay Transparency Directive en de rechtspraak op het vlak van discriminatie.

Welke impact heeft de EU Pay Transparency Directive op mijn HR- en loonbeleid?

Of de EU Pay Transparency Directive in staat is om de loonkloof (deels) te dichten, is nog koffiedik kijken. Wat wel zeker is: de Europese richtlijn zal een grote impact hebben op HR, zowel op korte als op lange termijn.

Op korte termijn verplicht de richtlijn HR-departementen om datagedreven te werken en bewuster om te gaan met de bias die in processen en procedures is geslopen. Dat brengt een bijkomende workload met zich mee — daar moeten we niet flauw over doen. Maar de voordelen van écht datagedreven werken wegen daar ruimschoots tegen op.

Op langere termijn zijn er drie ontwikkelingen waarbij HR best stil kan staan:

- Een toename van freelancers binnen de organisatie

- Verdere harmonisatie van het statuut van arbeiders en bedienden, omwille van de vereiste van eenheidsclassificatie

- Omdat de wetgeving rond overuren voor deeltijdse werknemers niet overeenstemt met de Europese wetgeving, kunnen heel wat deeltijds tewerkgestelde werknemers als slachtoffers van (indirecte) discriminatie beschouwd worden

Benieuwd hoe je hiermee aan de slag kan? Bekijk onze loonkloofanalyse.